آزمون و مقایسه رابطه علی کانون کنترل سلامت و کیفیت زندگی مرتبط با سلامت با میانجی گری دیسترس دیابت در بیماران مبتلا به دیابت نوع 1 و 2

اسماعیل بحرینی, سعید بختیارپور, پروین احتشام زاده, علیرضا حیدرئی

چکیده


0

زمینه و هدف: دیابت می­تواند تأثیرات روانشناختی قابل توجهی بر سلامتی بگذارد و بهبود بیماری را به تأخیر بیاندازند. لذا این مطالعه با هدف آزمون و مقایسه رابطه علی کانون کنترل سلامت و کیفیت زندگی مرتبط با سلامت با میانجی گری پریشانی روان­شناختی دیابت در بیماران مبتلا به دیابت نوع1 و 2 انجام شد.

روش و مواد: جامعه آماري شامل کلیه بیماران مبتلا به دیابت نوع یک و دو مراجعه کننده به متخصصین غدد شهر بوشهر در سال 1398 بود که از بین آنها 371 نفر به روش نمونه گیری در دسترس انخاب شدند و به پرسشنامه هاي کیفیت زندگی مرتبط با سلامتی، پریشانی رواني بيماران ديابتي و پرسشنامه کانون کنترل سلامت پاسخ دادند. داده ها با استفاده از روش تحلیل مسیر با استفاده از نرم افزار AMOS-22 تحلیل شدند.  

یافته ها: میانگین (انحراف معیار) سن شرکت­کنندگان (4/7) 5/36  و در گروه دیابت نوع دو، (1/7) 7/37 سال بود. در گروه دیابت نوع یک، با افزایش کانون کنترل سلامت مربوط به افراد مؤثر با میانگین (انحراف معیار) (2/3) 1/28 و افزایش کانون کنترل سلامت درونی با میانگین (انحراف معیار) (1/3) 1/23، کیفیت زندگی مرتبط با سلامت با میانگین (انحراف معیار) (2/7) 1/40 افزایش  (001/0>P). اما با افزایش کانون کنترل سلامت مربوط به شانس با میانگین (انحراف معیار) (7/8) 24، کیفیت زندگی مرتبط با سلامت کاهش می­یابد (001/0>P). در گروه دیابت نوع دو نیز با افزایش کانون کنترل سلامت مربوط به افراد مؤثر با میانگین (انحراف معیار) (3/4) 3/26 و افزایش کانون کنترل سلامت درونی با میانگین (انحراف معیار) (1/7) 1/25، کیفیت زندگی مرتبط با سلامت با میانگین (انحراف معیار) (1/12) 2/43 افزایش (001/0>P). اما با افزایش کانون کنترل سلامت مربوط به شانس با میانگین (انحراف معیار) (6/6) 3/20، کیفیت زندگی مرتبط با سلامت کاهش می­یابد (001/0>P). پریشانی روانشناختی دیابت رابطه بین کانون کنترل سلامت مربوط به شانس و مربوط به افراد مؤثر را با کیفیت زندگی به طور کامل و رابطه بین کانون کنترل سلامت درونی با کیفیت زندگی را به صورت جزئی میانجی گری کرد. بین دو گروه بیمار مبتلا به دیابت نوع یک و دو به لحاظ برازش مدل  مسیرها اختلاف معنی داری وجود نداشت.

نتیجه‌گیری: : مطالعه نشان داد در هر دو گروه دیابت نوع یک و دو با افزایش کانون کنترل سلامت مربوط به افراد مؤثر و کانون کنترل سلامت درونی،  کیفیت زندگی مرتبط با سلامت بهبود یافت، اما با افزایش کانون کنترل سلامت مربوط به شانس، نمره کیفیت زندگی مرتبط با سلامت کاهش پیدا کرد. کانون کنترل سلامت درونی علاوه بر تأثیر مستقیمی که بر کیفیت زندگی گذاشت از طریق کاهش پریشانی دیابت نیز منجر به بهبود کیفیت زندگی در هر دو گروه بیماران مبتلا به دیابت نوع 1و 2 شد.


کلید واژه‌ها


کانون کنترل سلامت، کیفیت زندگی، پریشانی، دیابت

تمام متن:

PDF

0

مراجع


Rossi MC, Nicolucci A, Ozzello A, Gentile S, Aglialoro A, Chiambretti A, Baccetti F, Gentile FM, Romeo F, Lucisano G, Giorda CB. Impact of severe and symptomatic hypoglycemia on quality of life and fear of hypoglycemia in type 1 and type 2 diabetes. Results of the Hypos-1 observational study. Nutrition, Metabolism and Cardiovascular Diseases. 2019 Jul 1;29(7):736-43.

Bohnenkamp S, McClung E, Bohnenkamp Z. What Medical-Surgical Nurses Need to Know About Caring for Patients with Epithelial Ovarian Cancer: Part I. Medsurg Nursing. 2019;28(5):334-8.

Mehrabizadeh Honarmand M, Eydi Baygi M, Davodi I. Comparing the quality of life and mental health of patients with diabetes type I, II and non-diabetic individuals in Ahwaz. Iran. J Res Behav Sci. 2013;10(7):654-2.

Ye R, Liu K, Zhang Z, Gong S, Chen X. Health-related quality of life of hypertension in China: a systematic review and meta-analysis. Journal of Cardiovascular Medicine. 2018;19(8):430-8.

Khan WA, Ali SK, Prasad S, Deshpande A, Khanam S, Ray DS. A comparative study of psychosocial determinants and mental well-being in chronic kidney disease patients: A closer look. Industrial Psychiatry Journal. 2019;28(1):63-70.

Solli O, Stavem K, Kristiansen IS. Health-related quality of life in diabetes: The associations of complications with EQ-5D scores. Health and quality of life outcomes. 2010;8(1):18-25.

Nuccitelli C, Valentini A, Caletti MT, Caselli C, Mazzella N, Forlani G, Marchesini G. Sense of coherence, self-esteem, and health locus of control in subjects with type 1 diabetes mellitus with/without satisfactory metabolic control. Journal of endocrinological investigation. 2018;41(3):307-14.

Giandalia A, Russo G, Longo GE, Ruffo MC, Forte F, Cucinotta D. Multidimensional assessment of quality of life and locus of control in elderly patients with type 2 diabetes: role of gender. Atti della Accademia Peloritana dei Pericolanti-Classe di Scienze Medico-Biologiche. 2019;107(1):44-50.

Indelicato L, Mariano V, Galasso S, Boscari F, Cipponeri E, Negri C, Frigo A, Avogaro A, Bonora E, Trombetta M, Bruttomesso D. Influence of health locus of control and fear of hypoglycaemia on glycaemic control and treatment satisfaction in people with Type 1 diabetes on insulin pump therapy. Diabetic Medicine. 2017;34(5):691-7.

Nafradi L, Nakamoto K, Schulz PJ. Is patient empowerment the key to promote adherence? A systematic review of the relationship between self-efficacy, health locus of control and medication adherence. PloS one. 2017;12(10):18-24.

Kostka T, Jachimowicz V. Relationship of quality of life to dispositional optimism, health locus of control and self-efficacy in older subjects living in different environments. Quality of Life Research. 2010;19(3):351-61.

Lundström S, Jormfeldt H, Ahlström BH, Skärsäter I. Health-related lifestyle and perceived health among people with severe mental illness: Gender differences and degree of sense of coherence. Archives of psychiatric nursing. 2019;33(2):182-8.

Sengul Y, Kara B, Arda MN. The relationship between health locus of control and quality of life in patients with chronic low back pain. Turkish neurosurgery. 2010;20(2):180-5.

Sharif SP. Locus of control, quality of life, anxiety, and depression among Malaysian breast cancer patients: The mediating role of uncertainty. European Journal of Oncology Nursing. 2017;27:28-35.

Toscano A, Blanchin M, Bourdon M, Antignac AB, Sébille V. Longitudinal associations between coping strategies, locus of control and health-related quality of life in patients with breast cancer or melanoma. Quality of Life Research. 2020;2(2):1-9.

Deb S, McGirr K, Sun J. Spirituality in Indian University students and its associations with socioeconomic status, religious background, social support, and mental health. Journal of religion and health. 2016;55(5):1623-41.

Rizza F, Gison A, Bonassi S, Dall'Armi V, Tonto F, Giaquinto S.' Locus of control', health-related quality of life, emotional distress and disability in Parkinson's disease. Journal of health psychology. 2017;22(7):844-52.

Tsiouli E, Pavlopoulos V, Alexopoulos EC, Chrousos G, Darviri C. Short-term impact of a stress management and health promotion program on perceived stress, parental stress, health locus of control, and cortisol levels in parents of children and adolescents with diabetes type 1: a pilot randomized controlled trial. Explore. 2014;10(2):88-98

Biernacka MA, Jakubowska-Winecka A. Health locus of control as a psychological factor in improving treatment results in adolescents with primary hypertension and diabetes. Health Psychology Report. 2017;5(1):20-9.

Gonzalez JS, Fisher L, Polonsky WH. Depression in diabetes: have we been missing something important? Diabetes Care 2011;34:236–239.

Owens-Gary MD, Zhang X, Jawanda S, Bullard KM, Allweiss P, Smith BD. The importance of addressing depression and diabetes distress in adults with type 2 diabetes. Journal of general internal medicine. 2019;34(2):320-4.

Skinner TC, Joensen L, Parkin T. Twenty‐five years of diabetes distress research. Diabetic Medicine. 2020;37(3):393-400.

Fisher L, Mullan JT, Arean P, Glasgow RE, Hessler D, Masharani U. Diabetes distress but not clinical depression or depressive symptoms is associated with glycemic control in both cross-sectional and longitudinal analyses. Diabetes Care. 2010; 33:23–28 3.

Owens-Gary MD, Zhang X, Jawanda S, Bullard KM, Allweiss P, Smith BD. The importance of addressing depression and diabetes distress in adults with type 2 diabetes. Journal of general internal medicine. 2019;34(2):320-4.

Kintzoglanakis K, Vonta P, Copanitsanou P. Diabetes-Related Distress and Associated Characteristics in Patients With Type 2 Diabetes in an Urban Primary Care Setting in Greece. Chronic Stress. 2020;4:24-31.

Wu S, Ell K, Jin H, Vidyanti I, Chou CP, Lee PJ, Gross-Schulman S, Sklaroff LM, Belson D, Nezu AM, Hay J. Comparative effectiveness of a technology-facilitated depression care management model in safety-net primary care patients with type 2 diabetes: 6-month outcomes of a large clinical trial. Journal of medical Internet research. 2018;20(4):147-56.

Uddin MN, Bhar S, Al Mahmud A, Islam FM. Psychological distress and quality of life: rationale and protocol of a prospective cohort study in a rural district in Bangaladesh. BMJ open. 2017;7(9):11-20.

Tan JY, Molassiotis A, Lloyd‐Williams M, Yorke J. Burden, emotional distress and quality of life among informal caregivers of lung cancer patients: an exploratory study. European journal of cancer care. 2018;(1):12-26.

Knowles SR, Apputhurai P, O'Brien CL, Ski CF, Thompson DR, Castle DJ. Exploring the relationships between illness perceptions, self-efficacy, coping strategies, psychological distress and quality of life in a cohort of adults with diabetes mellitus. Psychology, Health & Medicine. 2020;25(2):214-28.

Bruno BA, Choi D, Thorpe KE, Catherine HY. Relationship among Diabetes Distress, Decisional Conflict, Quality of Life, and Patient Perception of Chronic Illness Care in a Cohort of Patients with Type 2 Diabetes and Other Comorbidities. Diabetes care. 2019;42(7):1170-7.

Re TS, Bragazzi NL, Siri A, Puebla CC, Friese S, Simões M, Candau J, Khabbache H. Effects of acculturation, coping strategies, locus of control, and self-efficacy on chronic pain: study of Chinese immigrant women in Italy–insights from a thematic field analysis. Journal of pain research. 2017;10:1383.

Mostafavian Z, Shaye ZA, Pour AF, Hosseini G. The data on health locus of control and its relationship with quality of life in HIV-positive patients. Data in brief. 2018;18:1967-71.

Van Bastelaar KM, Pouwer F, Geelhoed‐Duijvestijn PH, Tack CJ, Bazelmans E, Beekman AT, Heine RJ, Snoek FJ. Diabetes‐specific emotional distress mediates the association between depressive symptoms and glycaemic control in Type 1 and Type 2 diabetes. Diabetic Medicine. 2010;27(7):798-803.

Ismail K, Moulton CD, Winkley K, Pickup JC, Thomas SM, Sherwood RA, Stahl D, Amiel SA. The association of depressive symptoms and diabetes distress with glycaemic control and diabetes complications over 2 years in newly diagnosed type 2 diabetes: a prospective cohort study. Diabetologia. 2017;60(10):2092-102.

Asuzu CC, Walker RJ, Williams JS, Egede LE. Pathways for the relationship between diabetes distress, depression, fatalism and glycemic control in adults with type 2 diabetes. Journal of Diabetes and its Complications. 2017;31(1):169-74.

Rogowska AM, Zmaczyńska-Witek B, Mazurkiewicz M, Kardasz Z. The mediating effect of self-efficacy on the relationship between health locus of control and life satisfaction: A moderator role of movement disability. Disability and Health Journal. 2020:10-19.

Mehrabizadeh Honarmand M, Eydi Baygi M, Davodi I. Comparing the quality of life and mental health of patients with diabetes type I, II and non-diabetic individuals in Ahwaz. Iran. J Res Behav Sci. 2013;10(7):654-2.

Russo GT, Scavini M, Acmet E, Bonizzoni E, Bosi E, Giorgino F, Tiengo A, Cucinotta D, PRISMA Study Group. The burden of structured self-monitoring of blood glucose on diabetes-specific quality of life and locus of control in patients with noninsulin-treated type 2 diabetes: The PRISMA study. Diabetes technology & therapeutics. 2016 Jul 1;18(7):421-8.

Li H, Ji M, Scott P, Dunbar-Jacob JM. The effect of symptom clusters on quality of life among patients with type 2 diabetes. The Diabetes Educator. 2019 Jun;45(3):287-94.

Rezaei S, Khaksari Z. Validity and reliability of the Short Form Health Survey Questionnaire (SF-36) for Using in Iranian Patients with Traumatic Brain Injury (TBI). Iranian Journal of Neurosurgery. 2019;5(2):8-9.

Aljuaid MO, Almutairi AM, Assiri MA, Almalki DM, Alswat K. Diabetes-related distress assessment among type 2 diabetes patients. Journal of diabetes research. 2018;2:18-25

Shojaeezadeh D, Tol A, Sharifirad G, Alhani F. Effect of education program based on empowerment model in promoting self-care among type 2 diabetic patients in Isfahan. RJMS. 2013;20(107):18-31.

Mills SD, Arredondo EM, Perez LG, Haughton J, Roesch SC, Malcarne VL. Psychometric properties of the god locus of health control scale in churchgoing Latinas. Hispanic journal of behavioral sciences. 2018;40(2):227-39.

Mirzania M, Khajavi A, Moshki M. Validity and Reliability of Form C of the Multidimensional Health Locus of Control Scale in Pregnant Women. Iranian Journal of Medical Sciences. 2019 Jul;44(4):307.

Martynova E, West SG, Liu Y. Review of principles and practice of structural equation modeling. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal. 2018;25(2):325-9.

Montes JM, Elena MJ, Romera MV. The Influence of Coping and Personality Styles on Satisfaction with Life in Patients with Chronic Kidney Disease. Psychologica Belgica. 2020;60(1):73.

Rizza F, Gison A, Bonassi S, Dall'Armi V, Tonto F, Giaquinto S.' Locus of control', health-related quality of life, emotional distress and disability in Parkinson's disease. Journal of health psychology. 2017;22(7):844-52.




DOI: https://doi.org/10.22037/ch.v7i4.31231

ارجاعات

  • در حال حاضر ارجاعی نیست.


##submission.copyrightStatement##

© تمامی حقوق این سایت متعلق به مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی شهید بهشتی می باشد.

 

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License